2026'da Kızıldeniz'de Husi Saldırıları — Babülmendep, Süveyş ve Tanker Trafiği

Husilerin Kızıldeniz'deki gemilere saldırıları 2026'da neden yeniden başladı?

Suudi Arabistan ile Yemen'in başkenti Sana'yı kontrol eden Husi hareketi arasında Nisan 2022'den bu yana gayriresmî bir ateşkes sürüyordu ^[1]. Bu ateşkes hiçbir zaman kapsamlı bir barış anlaşmasına dönüşmedi ve Temmuz ortasında ciddi bir baskı altına girdi. Yemen'in uluslararası alanda tanınan hükümeti, bir İran uçağının inişini engellemek amacıyla Sana Havalimanı'na hava saldırıları düzenledi; Husiler ise bundan Riyad'ı sorumlu tuttu ^[1]. Husiler 13 Temmuz'da Suudi Arabistan'ın güneyindeki Abha Havalimanı'nı vurdu. Orta Doğu Enstitüsü'nden Nadwa Al Dawsari, The National'a yaptığı açıklamada ateşkesin "pamuk ipliğine bağlı" olduğunu söyledi ^[1].

Husiler 20 Temmuz'da Suudi Arabistan'a deniz ablukası uygulayacaklarını duyurdu ^[2]. Suudi Arabistan bağlantılı tankerlerin, ilan ettikleri "seyir yasağını" ihlal ettikleri gerekçesiyle hedef alınacağını açıkladılar ^[2]. Zamanlama petrol piyasaları açısından önemliydi. ABD–İran savaşının Şubat sonunda başlamasından bu yana Suudi Arabistan, ihracatını Doğu–Batı boru hattı üzerinden Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'ya kaydırmıştı ^[1]. Abluka, bu baypas güzergâhını doğrudan risk altına soktu.

Karadaki savaş Eylül'de tırmandı. Husiler, hükümet yanlısı güçlerle birkaç gün süren çatışmaların ardından liman kenti Muha'yı ele geçirdi ve kontrollerini Babülmendep'e doğru genişletti ^[8]. Adı açıklanmayan bir Husi kaynağı The National'a, grubun "Kızıldeniz'deki petrol can damarlarını hedef alacağını" söyledi ^[8]. Arab News'in haberine göre Ekim ayına gelindiğinde Husiler, boğaz da dahil olmak üzere Yemen'in Kızıldeniz kıyı şeridinin tamamını elinde tutuyordu ^[20].

Deniz yasağından bu yana hangi gemiler saldırıya uğradı?

Teyit edilen ilk isabet 22 Temmuz'da gerçekleşti. Suudi Basın Ajansı, Encelia tankerinin vurulduğunu ve mürettebatın güvende olduğunu açıkladı. Husiler ayrıca Layla tankerine de saldırı düzenlediklerini iddia etti ^[2]. Yaklaşık bir hafta sonra Suudi tankeri NCC Ghazal'a balistik füzeler ateşlediklerini söylediler. Birleşik Krallık Denizcilik Ticaret Operasyonları merkezi (UKMTO), Kızıldeniz'de bir tankerin yakınında patlama meydana geldiğini ve mürettebatın güvende olduğunu bildirdi ^[2].

En ölümcül olay bir tankerle ilgili değildi. 11 Ağustos'ta Mısır'a ait Tihamah yük gemisi Babülmendep'te vuruldu. Yemen hükümeti, "çift vuruş" şeklinde gerçekleştirilen saldırıda en az altı kişinin öldüğünü açıkladı; Husiler ise resmî bir açıklama yapmadı ^[5]. Al Jazeera'ya göre bunlar, İran savaşının başlamasından bu yana grupla bağlantılı ilk denizcilik kaynaklı ölümlerdi ^[5].

24 Ağustos'ta Bahri'ye ait çok büyük ham petrol taşıyıcısı (VLCC) Amzan'a, Yanbu'nun yaklaşık 63 deniz mili batısında bir mermi isabet etti. Bahri mürettebatın güvende olduğunu açıkladı, Husiler ise balistik füze kullandıklarını söyledi ^[6]. Ardından baskı karaya kaydı. Lloyd's List Intelligence (LLI), 13 Eylül'de sona eren haftada bir saldırının Yanbu'dan ham petrol ihracatını durdurduğunu bildirdi ^[10]. 1 Ekim'de Yanbu limanının içine bir mermi isabet etti ve bir tankerin yüklemesi kısa bir süreliğine durdu ^[11]. 7 Ekim'de ise CU Lines tarafından işletilen bir konteyner gemisine Yemen açıklarında ateş açıldı; saldırıyı üstlenen olmadı ^[12].

Babülmendep ve Süveyş'ten ne kadar trafik geçiyor?

Trafik yasağın ardından düştü, ancak çökmedi. LLI, 13–19 Temmuz haftasında Babülmendep'te 354 geçiş, yasağın ilk haftasında ise 269 geçiş saydı ^[3]. 27 Temmuz ile 23 Ağustos arasında haftalık ortalama 273 oldu; yasaktan önce bu rakam 319 idi, yani yaklaşık %15'lik bir düşüş yaşandı ^[7]. Eylül sonunda dört haftalık ortalama, ön verilere göre 280'e toparlandı. Bu, Ocak ayındaki 257'nin üzerinde, ancak Haziran ayındaki 316'nın altındaydı ^[10].

Tanker geçişleri diğer gemilere göre çok daha sert düştü. Gölge filo hariç ana akım tanker geçişleri, 19 Temmuz'a kadarki haftadaki 91'den 53'e ve ardından 54'e geriledi ^[4]. LLI'ya göre 20 Temmuz ile Eylül ortası arasında boğazdan yalnızca bir Suudi bağlantılı tanker geçti ^[9]. S&P Global'in Commodities at Sea (CAS) verileri, Temmuz'da 63, Ağustos'ta 24 VLCC geçişi olduğunu, 9 Eylül'den sonra ise hiç geçiş yaşanmadığını gösterdi ^[17].

Trafiğin kuzeye kaymasıyla Süveyş Kanalı kazançlı çıktı. LLI, Ağustos'ta 1.234, Eylül'de ise 1.228 Süveyş geçişi saydı ^[12]. Ağustos, Aralık 2023'ten bu yana en yoğun ay oldu ^[9]. Eylül trafiği bir yıl öncesine göre %21 daha yüksekti, ancak hâlâ kriz öncesi seviyelerin %39 altındaydı ^[12]. Babülmendep geçişleri Eylül'de 1.215'e ulaştı; bu, yıllık bazda %16 artış anlamına geliyor, ancak kriz öncesi seviyelerin %47 altında ^[12].

2026, 2023–2025 Kızıldeniz kriziyle nasıl karşılaştırılıyor?

ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne (EIA) göre Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere saldırıları Kasım 2023'te başladı ^[13]. gCaptain'in haberine göre Şubat 2026'ya kadar 100'den fazla ticari gemi hedef alınmıştı. Bunlardan dördü batırıldı, biri ele geçirildi ve en az sekiz denizci hayatını kaybetti ^[14]. Pek çok armatör, Ümit Burnu çevresindeki daha uzun güzergâha yöneldi ^[13].

Petrol verileri bu kaymanın boyutunu açıkça ortaya koyuyor. EIA'nın tahminlerine göre Babülmendep'ten geçen petrol, 2023'teki günlük 9,3 milyon varilden (milyon v/g) 2024'te 4,1 milyon v/g'ye düştü. 2025'in ilk yarısında bu rakam 4,2 milyon v/g oldu. Aynı dönemlerde Ümit Burnu çevresindeki akışlar 6,2 milyon v/g'den 9,3 milyon v/g'ye, ardından 9,1 milyon v/g'ye yükseldi ^[13]. Boğazdan geçen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ise neredeyse sıfıra indi ^[13].

2026 kampanyası iki açıdan farklılık gösteriyor. Birincisi, ilan edilen hedef Suudi Arabistan bağlantılı gemiler. Husiler, diğer gemiler için seyrüseferin güvenli olmaya devam ettiğini söylüyor ^[9]. İkincisi, Suudi Arabistan ihracatını Hürmüz'den Yanbu'ya yönlendirdiği için Kızıldeniz artık eskisinden çok daha fazla Körfez ham petrolü taşıyor ^[1]. Trafiğin kuzeye kaymasından Mısır kazançlı çıktı. Süveyş Kanalı gelirleri 2023'teki 10,2 milyar $'lık rekor seviyeden 2025'te 4,1 milyar $'a düşmüştü. Temmuz 2026'da gelirler 505 milyon $'a ulaşarak Aralık 2023'ten bu yana en yüksek aylık seviyeye çıktı ^[15].

Kargolar nereye gidiyor ve rota değişikliğinin maliyeti ne?

S&P Global'in haberine göre operatörlerin çoğu artık Babülmendep'ten güneye doğru yapılan Suudi geçişlerini yasak bölge olarak görüyor ^[16]. Asya'ya giden kargolar bunun yerine Kızıldeniz'den Süveyş üzerinden çıkıyor ve Afrika'nın etrafını dolaşıyor. Trafigura'nın denizcilik bölümü başkanı Andrea Olivi, bunun "30 günden fazla seyir" eklediğini söyledi ^[16]. Tam yüklü VLCC'lerin su çekimi kanal için fazla derin. LLI'ya göre Yanbu'da yükleme yapan VLCC'ler kargolarının bir kısmını Ayn Suhna'da boşaltıyor, ardından SUMED boru hattı aracılığıyla Sidi Kerir'de yeniden tam yüke tamamlıyor ^[3]. CAS verilerine göre Ağustos'ta Suudi Arabistan–Asya akışlarının %58'i Süveyş güzergâhından taşındı; Temmuz'da bu oran %5 idi ^[17].

Daha uzun seferler gemileri bağlıyor ve navlun oranlarını yukarı itiyor. Platts, 28 Temmuz'da 270.000 ton ham petrolün Yanbu'dan Uzak Doğu'ya taşınma maliyetini ton başına 66,87 $ olarak belirledi. Değerlendirme Mayıs başında başlatıldığında bu rakam 32 $ idi ^[16]. LLI, Körfez krizinin başlangıcından bu yana "üçüncü VLCC spot oran sıçraması" yaşandığını belirtti ^[7]. Platts Küresel VLCC Endeksi 16 Eylül'de günlük 970.635 $ ile rekor seviyeye ulaştı ^[17]. Bu endeks küresel olduğundan Hürmüz çevresindeki aksaklıkları da yansıtıyor.

Sigorta maliyetleri de tehdide paralel olarak arttı. Temmuz sonunda Babülmendep için savaş riski primleri gövde değerinin yaklaşık %0,5'i düzeyindeydi. Batı Suudi Arabistan açıklarında ise bu oran %0,1 idi ^[18]. Sigortacıların Ortak Savaş Komitesi (Joint War Committee), Kızıldeniz'deki riskli bölge listesini yaklaşık 800 km kuzeye genişletti. Cidde ve Yanbu'ya yapılan uğraklar artık ek prime tabi ^[3]. Bayes Business School'dan Simone Krummaker, daha uzun seferlerin, gecikmelerin ve yakıt maliyetlerinin "primin kendisinden daha büyük bir etkisi olabileceğini" söyledi ^[18].

Donanmalar nasıl karşılık verdi?

AB'nin deniz misyonu Aspides Operasyonu, yaklaşık 15 milyon €'luk bir bütçeyle 28 Şubat 2027'ye kadar uzatıldı ^[14]. Misyonun komutanı Tuğamiral Vasileios Gryparis, The War Zone'a yaptığı açıklamada koruma taleplerinin Şubat 2026'dan bu yana %39 arttığını söyledi ^[19]. Misyon, 2.240'tan fazla ticari geminin geçişini kolaylaştırmış ve 690'dan fazlasına yakın koruma sağlamıştı ^[19]. Gryparis, son dönemde saldırıya uğrayan gemilerin koruma talebinde bulunmadığını belirtti ^[19].

Asıl kısıt kapasite. AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Aspides'in yeterli savaş gemisi olmadığı için ticari gemilerin fiilen eskort sırası beklediğini söyledi ^[10]. Kallas Ekim'de "gerçekten ihtiyaç duyduğumuz asgari sayı 10 gemi" dedi ve Belçika'nın yeni gemiler gönderdiğini açıkladı ^[20]. Suudi Arabistan yaklaşık 50 ülkeyi Çok Uluslu Deniz Savunma Koalisyonu'na davet etti; Temmuz sonu itibarıyla 14 ülke koalisyona katılmıştı ^[19].

Neleri izlemeli?

• Yasağın kapsamı. Husiler yalnızca Suudi bağlantılı gemilerin hedef alındığını söylüyor; kapsamın genişlemesi genel Kızıldeniz trafiğini vurur ^[9].
• Eskort sayıları. AB üyelerinin, Kallas'ın gerekli gördüğü on savaş gemisini sağlayıp sağlamayacağı ^[20].
• Yanbu ve boru hattı. Limana ve Doğu–Batı boru hattına yönelik saldırılar yüklemeleri şimdiden bir kez durdurdu ^[10,11].
• Süveyş trafiği. Kanal geçişleri ve gelirleri, ticaretin ne kadarının güney yerine kuzeye kaydığını gösteriyor ^[12,15].
• Sigorta koşulları. Riskli bölge listesinde veya primlerde yapılacak değişiklikler, sigortacıların riski nasıl okuduğunu ortaya koyacak ^[3,18].

Alupetra; İstanbul, Londra ve Dubai'den yürüttüğü günlük piyasa takibinde tanker navlununu, darboğazlardaki trafiği ve ham petrol fiyatlarını izliyor.