Terimler sözlüğü

Enerji ticareti sözlüğü

Petrol, gaz ve gübre sözleşmelerinde ve piyasa raporlarında kullanılan terimler, sade bir dille açıklanmıştır.

37 terim

API gravitesi API gravity: Bir petrol sıvısının suya kıyasla ne kadar ağır veya hafif olduğunu gösteren, Amerikan Petrol Enstitüsü (API) tarafından tanımlanmış ölçü. Yaklaşık 31° API’nin üzerindeki ham petrol genellikle hafif, yaklaşık 22° API’nin altındaki ise ağır olarak adlandırılır.
Analiz (Assay) Assay: Bir ham petrolün yoğunluk, kükürt içeriği ve damıtmada elde edilen her bir ürünün verimi gibi fiziksel ve kimyasal özelliklerinin laboratuvar analizi. Rafineriler bir ham petrol kalitesine değer biçmek için bu analizi kullanır.
Backwardation (yakın vade primi) Backwardation: Yakın vadeli teslim fiyatlarının ileri tarihli teslim fiyatlarından yüksek olduğu piyasa yapısı. Genellikle mevcut arzın sıkışık olduğuna işaret eder ve depolamayı caydırır.
Gösterge fiyat (Benchmark) Benchmark: Dated Brent, WTI veya Dubai/Oman gibi, yaygın olarak işlem gören ve değerlendirilen bir fiyat; fiziki kargolar buna bir fark uygulanarak fiyatlandırılır.
Konşimento (B/L) Bill of lading (B/L): Kargo yüklendiğinde taşıyıcı tarafından düzenlenen belge. Malların teslim alındığını gösteren bir makbuz ve taşıma sözleşmesinin kanıtıdır; çoğu ticarette ayrıca malı temsil eden bir belgedir (document of title).
Biüret Biuret: Üretim sırasında üre ısıtıldığında oluşan bir safsızlık. Yüksek seviyeleri hassas bitkilere zarar verebileceğinden sözleşmelerde azami biüret içeriği belirlenir.
Buharlaşma gazı (BOG) Boil-off gas (BOG): Isının kargo tanklarına girmesi nedeniyle depolama ve taşıma sırasında buharlaşan LNG. Genellikle gemi tarafından yakıt olarak kullanılır veya yeniden sıvılaştırılır.
CFR (Masraflar ve Navlun) CFR (Cost and Freight): Satıcının navlunu belirlenen varış limanına kadar ödediği bir Incoterms® kuralı; risk, mallar çıkış limanında gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
CIF (Masraflar, Sigorta ve Navlun) CIF (Cost, Insurance and Freight): CFR ile aynıdır; ancak satıcı ayrıca alıcı lehine asgari deniz sigortası da yaptırır. Risk yine yüklemede geçer.
Contango (uzak vade primi) Contango: Backwardation’ın tersi: ileri teslim tarihleri yakın vadeli fiyatların üzerinde işlem görür; bu da petrolün depolanmasını kârlı hâle getirebilir.
Crack spread (ürün–ham petrol fiyat farkı) Crack spread: Ham petrol fiyatı ile ondan rafine edilen benzin ve dizel gibi ürünlerin fiyatı arasındaki fark. Rafineri marjlarının kaba bir göstergesidir.
Dated Brent: İleriye dönük bir yükleme penceresinde yüklenecek Kuzey Denizi ham petrolü fiziki kargolarına ilişkin fiyat değerlendirmesi. Sepette Brent, Forties, Oseberg, Ekofisk, Troll ve WTI Midland yer alır. Fiziki ham petrol için en yaygın kullanılan referanstır.
Sürastarya (Demurrage) Demurrage: Bir geminin yükleme veya boşaltma limanında kararlaştırılan starya süresinin ötesinde tutulması hâlinde armatöre ödenen tazminat.
Fiyat farkı (Differential) Differential: Bir kargonun fiyatı ile gösterge fiyatı arasında sözleşmede kararlaştırılan prim veya iskonto. Kaliteyi, konumu ve zamanlamayı yansıtır.
Belgeli akreditif (L/C) Documentary letter of credit (L/C): Akreditif şartlarına uygun belgelerin ibrazı üzerine satıcıya ödeme yapılacağına dair bir bankanın taahhüdü. Çoğu, ICC’nin UCP 600 kurallarına tabi olarak düzenlenir.
Dubai/Oman: Orta ağırlıktaki ekşi Orta Doğu ham petrolü için gösterge fiyatlar; Körfez’in Asya’ya ihracatının fiyatlandırılmasında yaygın olarak kullanılır.
FOB (Gemide Teslim) FOB (Free on Board): Satıcının malları yükleme limanında, alıcının belirlediği gemide teslim ettiği bir Incoterms® kuralı; navlunu alıcı ayarlar ve öder.
Henry Hub: NYMEX’te işlem gören doğal gaz vadeli işlem sözleşmelerinin Louisiana’daki fiyatlandırma noktası ve ABD’nin başlıca gaz gösterge fiyatı.
Incoterms®: Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan standart ticaret terimleri. Taşıma, sigorta ve gümrük vergilerini hangi tarafın ödeyeceğini ve riskin satıcıdan alıcıya nerede geçtiğini belirler. Güncel sürüm Incoterms® 2020’dir.
Bağımsız gözetim Independent inspection: Bir kargonun miktarının ve kalitesinin, her iki tarafın üzerinde anlaştığı bir gözetim şirketi tarafından, genellikle yükleme limanında ölçülmesi ve test edilmesi.
JKM (Japan Korea Marker): Japonya, Güney Kore, Çin ve Tayvan’a teslim edilen spot LNG kargolarına ilişkin fiyat değerlendirmesi ve Asya’nın başlıca spot LNG gösterge fiyatı.
KYC (Müşterini Tanı) KYC (Know your customer): İş ilişkisine girmeden önce bir karşı tarafın kimliğini, mülkiyet yapısını, imza yetkisini ve yaptırım durumunu teyit eden kontroller.
Starya (Laytime) Laytime: Bir çarter sözleşmesinde (charter party), geminin ek ödeme olmaksızın yüklenmesi veya boşaltılması için tanınan süre. Bu süreyi aşan zaman sürastarya olarak ücretlendirilir.
LNG (Sıvılaştırılmış doğal gaz) LNG (Liquefied natural gas): Yaklaşık −162 °C’ye soğutulan doğal gaz; bu işlem hacmini yaklaşık 600 kat küçülterek deniz yoluyla taşınmasını sağlar.
LPG (Sıvılaştırılmış petrol gazı) LPG (Liquefied petroleum gas): Orta basınç veya soğutma altında sıvı hâlde tutulan propan, bütan ya da bunların karışımı.
Nominasyon (Nomination) Nomination: Sözleşmedeki takvim çerçevesinde bir tarafın diğerine verdiği; gemi, miktar veya yükleme tarihlerine ilişkin resmî bildirim.
OPEC+: Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ile Rusya dahil müttefik üreticilerin oluşturduğu ve üretim hedeflerini koordine eden grup.
Prill ve granül üre Prilled and granular urea: Ürenin iki fiziksel formu. Prill’ler bir soğutma kulesinde oluşan küçük kürelerdir; granüller ise daha büyük ve daha serttir, bu da onları dökme elleçleme ve harmanlamaya uygun kılar.
RON (Araştırma Oktan Sayısı) RON (Research Octane Number): Bir benzinin motorda vuruntuya karşı direncinin ölçüsü. Yaygın sınıflar arasında RON 92 ve RON 95 bulunur.
SPR (Stratejik Petrol Rezervi) SPR (Strategic Petroleum Reserve): Devletin elinde tutulan acil durum ham petrol stokları. ABD SPR’si, Teksas ve Louisiana’nın Körfez kıyısı boyunca tuz mağaralarında depolanır.
Standby akreditif (SBLC) Standby letter of credit (SBLC): Düzenlenmesini talep eden tarafın (amir) yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde ödeme yapan bir banka aracı. Genellikle ISP98 veya UCP 600 kurallarına tabi olarak düzenlenir.
Tatlı ve ekşi ham petrol (sweet / sour) Sweet and sour crude: Kükürt içeriği düşük, genellikle yaklaşık %0,5’in altında olan ham petrole tatlı denir. Daha fazla kükürt içeren ham petrol ekşidir ve daha fazla işlem gerektirir.
TTF (Title Transfer Facility): Hollanda’daki sanal gaz ticaret noktası ve Avrupa’nın başlıca doğal gaz gösterge fiyatı.
UBO (Nihai faydalanıcı) UBO (Ultimate beneficial owner): Bir şirkete doğrudan veya başka kuruluşlar aracılığıyla nihai olarak sahip olan ya da onu kontrol eden gerçek kişi.
Üre Urea: Amonyak ve karbondioksitten üretilen, yaklaşık %46 azot içeren azotlu gübre. Ürenin büyük bölümü doğal gazdan üretilir.
VLCC (Çok Büyük Ham Petrol Tankeri) VLCC (Very Large Crude Carrier): Yaklaşık iki milyon varil ham petrol taşıyabilen tanker; uzun mesafeli ham petrol taşımacılığının standart gemisidir.
WTI (West Texas Intermediate): Hafif tatlı bir ABD ham petrolü ve Cushing, Oklahoma’da teslim edilen NYMEX ham petrol vadeli işlem sözleşmelerinin gösterge fiyatı.

Ele almadığımız bir terim mi var?

Bize sorun — sözleşmenizde nasıl uygulandığını açıklamaktan memnuniyet duyarız.

İletişim