Kasım 2026'da Afrika'da Akaryakıt Fiyatları: Nijerya, Güney Afrika, Kenya ve Mısır

Afrika'nın en büyük pazarlarında akaryakıt fiyatları nasıl karşılaştırılıyor?

Nijerya, Güney Afrika, Kenya ve Mısır'da akaryakıt fiyatlarının tamamı, Orta Doğu'daki savaşın Şubat'ta başlamasından önceki seviyelerin üzerinde. Ancak her ülke fiyatları farklı bir yöntemle belirliyor. Nijerya'nın piyasası serbestleştirilmiş durumda; bu nedenle pompa fiyatlarına Dangote rafinerisi ve depo sahipleri yön veriyor. Güney Afrika ve Kenya, düzenleyici kurumların yürüttüğü aylık formüller kullanıyor. Mısır ise fiyatları her çeyrekte toplanan bir komite aracılığıyla belirliyor.

Ortak belirleyici hâlâ ham petrol. Egypt Oil & Gas'a göre Brent, Eylül'de varil başına ortalama 114 $ oldu ve Ekim başında 126 $'ın üzerinde zirve yaptı ^[18]. Ekim sonunda ise yaklaşık 104 $'dan işlem gördü ^[11].

Dört pazarı karşılaştırmak için her ülkedeki en güncel benzin fiyatını ABD dolarına çevirdik. Nijerya için 30 Ekim'deki 1.346,86 N/$ resmi kurunu kullandık ^[9]. Mısır için 29 Ekim'deki 56,11 EGP'lik banka satış kurunu esas aldık ^[20]. Güney Afrika ve Kenya için ise her düzenleyicinin son hesaplamasında yer alan kurları kullandık: 16,212 R ^[10] ve 129,91 KES ^[15]. Sonuçlar yaklaşıktır.

Bu hesaba göre Güney Afrikalı ve Kenyalı sürücüler, Lagos'ta NNPC istasyonlarından alım yapan Nijeryalılardan kabaca %70 ila %80 daha fazla ödüyor. Mısır benzini ise litresi yarım doların oldukça altında kalarak dördü arasında en ucuzu olmayı sürdürüyor. Aradaki farkın büyük bölümünü vergiler açıklıyor. Kenya'daki fiyatlar geçici olarak %8'e indirilmiş katma değer vergisini (KDV) içeriyor ^[14]. Güney Afrika ise bir akaryakıt vergisi ve başka kesintiler ekliyor; bunların bir kısmı bu ay düşürülüyor ^[13].

Nijerya'da benzinin fiyatı şu anda ne kadar ve Dangote neden indirime gitti?

Dangote rafinerisi, premium motor spirit (PMS, yani benzin) için rafineri çıkış fiyatını litre başına 1.265 N'dan 1.210 N'ya indirdi ^[1]. Bu, 55 N'luk ya da %4,35'lik bir düşüş anlamına geliyor ^[1]. Legit.ng, indirimin rafinerinin referans aldığı Avrupa benzin göstergesi EBOB'deki gerilemenin ardından geldiğini bildirdi ^[1]. Sektör kaynakları ayrıca arzdaki iyileşmeye dikkat çekti ^[1].

İlk adımı depo sahipleri attı. Lagos'ta altı deponun fiyat teklifleri 30 Ekim Cuma günü litre başına ortalama 1.259,17 N oldu; bu, bir önceki güne göre 40,83 N'luk bir düşüştü ^[1]. Motorin de ucuzladı: Dangote'nin güncellenen motorin çıkış fiyatı litre başına 1.840 N ^[1].

Nijerya Büyük Enerji Pazarlamacıları Derneği (MEMAN), benzinin ithal parite fiyatını litre başına 1.253,80 N olarak hesaplıyor ^[2]. Dernek, Dangote'nin çıkış fiyatını 30 Ekim itibarıyla 1.185,13 N olarak kaydetti ^[2]. Litre başına 68,67 N'luk fark, yurt içinde rafine edilen benzinin lehine ^[2]. İki Dangote rakamının farklı raporlardan geldiğini ve tam olarak örtüşmediğini belirtmek gerekir.

İndirim, sert bir yükselişin bir kısmını geri alıyor. Ağustos sonu ile 12 Eylül arasında çıkış fiyatı dört kez artırılarak 1.165 N'dan 1.350 N'ya çıkmıştı ^[5]. Bu, 185 N'luk ya da %15,9'luk bir artıştı ^[5]. 12 Eylül'de Lagos'un Alapere semtindeki bir MRS istasyonu benzinin litresini yaklaşık 1.395 N'dan satıyordu ^[5].

Perakende fiyatlar henüz son indirime yetişmedi. 28 Ekim'de devlet petrol şirketi NNPC, benzinin litresini Lagos'ta 1.369 N'dan, Abuja'da 1.405 N'dan sattı ^[3]. NNPC Fuel App kullanan sürücülere tanınan 66 N'luk indirim 31 Ekim'de sona erdi ^[3]. NNPC ve MRS istasyonlarının yöneticileri fiyatların bu hafta düşmesi gerektiğini söyledi ^[1]. Nijerya Bağımsız Petrol Pazarlamacıları Derneği'nin (IPMAN) başkanı Abubakar Maigandi, üyelerin daha ucuz Dangote benzinini teslim alır almaz fiyatları indireceğini belirtti ^[1].

Hükümet politikası da devrede. Maliye Bakanı Taiwo Oyedele, 8 Ekim'de rafineri çıkışı ya da varış maliyeti için 1.350 N'luk bir tavandan söz etti ^[4]. Bakan, hükümetin bu konuda hâlâ müzakere yürüttüğünü söyledi ^[4]. "Bu ne bir sübvansiyon ne de bir fiyat kontrolüdür" dedi ^[4]. ICIR, Ocak ile 30 Eylül arasında benzinde 3,3 trilyon N'yı aşan vergi ve gümrük vergisinden tamamen feragat edildiğini bildirdi ^[4].

Resmî istatistikler savaşın Nijerya'daki pompa fiyatlarını nasıl değiştirdiğini gösteriyor. Ulusal İstatistik Bürosu (NBS), Şubat'ta ortalama perakende fiyatı 1.051,47 N olarak açıkladı ^[7]. Fiyat Mart'ta 1.288,54 N'ya, Nisan'da 1.532,93 N'ya ulaştı ^[8]. Mayıs'ta ortalama, bir yıl öncesine göre %55,31 artışla 1.596,25 N oldu ^[6]. Mayıs'ta en yüksek ortalama 1.722,91 N ile Edo eyaletindeydi ^[6]. NBS ortalamaları ülke genelindeki tüm satış noktalarını kapsadığından NNPC'nin Lagos fiyatıyla doğrudan karşılaştırılamaz.

Güney Afrika'da benzin ve motorin Kasım'da ucuzlayacak mı?

Güney Afrikalı sürücülerin 4 Kasım Çarşamba günü daha düşük fiyatlarla karşılaşması bekleniyor. Bu makale yayına hazırlanırken Maden ve Petrol Kaynakları Bakanlığı'nın (DMPR) resmî rakamları henüz açıklanmamıştı ^[12]. Aşağıdaki öngörüler, CAR dergisinin aktardığı Merkezi Enerji Fonu (CEF) verilerine dayanıyor ^[11].

Rahatlamanın büyük bölümü petrolden değil vergiden geliyor. Maliye Bakanı Enoch Godongwana, 21 Ekim'deki Orta Vadeli Bütçe Politikası Açıklaması'nda genel akaryakıt vergisini düşürdü ^[13]. 4 Kasım–1 Aralık döneminde vergi, motorinde litre başına 3,00 R, benzinde ise 1,50 R azalıyor ^[13]. 1 Aralık–5 Ocak 2027 döneminde indirim, motorinde 1,50 R'ye, benzinde 1,00 R'ye daralıyor ^[13]. Godongwana, "Bu önlemler 10 milyar R'lik destek sağlayacak" dedi ^[13].

İndirim olmasaydı fiyatlar yeniden yükselecekti. Vergi indiriminden önce Stuff South Africa, 93 benzinde litre başına 117 sent, 50ppm motorinde ise 132 sentlik artış beklendiğini bildirmişti ^[12]. İndirimden sonra CEF verileri 93 benzinde 33 sent, 95 benzinde 49 sentlik düşüşe işaret ediyor ^[12]. 50ppm motorinin litre başına 1,68 R, 500ppm motorinin ise 1,58 R düşmesi bekleniyor ^[11]. Vergi indirimi kapsamında olmayan aydınlatma gazyağı ise litre başına 274 sent artabilir ^[12].

Ekim rekor fiyatlar getirdi. Benzin 95 ilk kez litre başına 30 R'nin üzerine çıkarak iç bölgelerde 30,25 R'ye ulaştı ^[13]. 7 Ekim'deki ayarlama, 95 benzinin litresine 333 sent, 50ppm motorinine ise 324,38 sent ekledi ^[10]. DMPR, inceleme döneminde ortalama Brent fiyatının varil başına 87,89 $'dan 101 $'a yükseldiğini açıkladı ^[10]. Bakanlık bu artışı ABD–İran gerginliğine ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen akışlara ilişkin belirsizliğe bağladı ^[10]. BusinessTech, 21 Ekim'de benzindeki indirimin o tarihte görülen eksik geri kazanımı tamamen telafi etmediğini belirtti ^[13].

Kenya'da 14 Kasım'a kadar EPRA pompa fiyatları neler?

Kenya Enerji ve Petrol Düzenleme Kurumu (EPRA), 15 Ekim'de azami pompa fiyatlarını artırdı ^[15]. Nairobi'de süper benzin 12,93 KES artışla litre başına 226,96 KES'e çıktı ^[15]. Motorin 9,90 KES artarak 227,76 KES'e, gazyağı ise 28,49 KES artarak 219,87 KES'e yükseldi ^[15]. Mombasa'da süper benzinin fiyatı 223,81 KES ^[15]. Bu fiyatlar 14 Kasım'a kadar geçerli ^[15].

EPRA, artışın sorumlusu olarak ithalat maliyetlerini gösterdi. Kenya tüm akaryakıtını rafine edilmiş hâlde ithal ediyor ^[14]. Süper benzinin varış maliyeti Ağustos ile Eylül arasında metreküp başına 874,26 ABD dolarından 977,55 ABD dolarına yükseldi ^[15]. Bu, %11,81'lik bir artıştı ^[15]. Şilin ise neredeyse hiç hareket etmedi; Eylül'de dolar başına ortalama 129,91 KES oldu, Ağustos'ta bu rakam 129,72 KES idi ^[15].

Süper benzin artık Mayıs'ta görülen 214,25 KES'lik önceki 2026 zirvesinin üzerinde ^[14]. Motorin ise Mayıs'taki 242,92 KES'lik zirvesinin altında kalıyor ^[14]. EPRA ayrıca karışım yoluyla tağşişi caydırmak için gazyağı ile motorin arasındaki farkı daralttı ^[14]. Nairobi'de bu fark artık litre başına 7,89 KES ^[14].

Vergi bir risk olmayı sürdürüyor. Fiyatlar, Nisan'da %16'nın yerine getirilen geçici %8'lik KDV oranını içeriyor ^[14]. Tech-ish, düşük oranın 14 Ocak 2027'ye kadar geçerli olduğunu bildirdi ^[14]. Yayın, %16'ya dönülmesinin litre başına yaklaşık 17 KES ekleyeceğini tahmin etti ^[14].

Mısır bu sonbaharda akaryakıt fiyatlarını değiştirdi mi?

Hayır. Mısır Akaryakıt Otomatik Fiyatlandırma Komitesi (FAPC), 15 Ekim'de yurt içi fiyatları değiştirmeme kararı aldı ^[18]. Banker News, bu kararın fiyatları Aralık 2026 sonuna kadar sabit tuttuğunu bildirdi ^[19]. Komite döviz kurlarını, Brent fiyatlarını ve küresel ürün fiyatlarını değerlendirdi ^[18].

Mevcut fiyatlar 10 Mart 2026'dan kalma ^[16]. O gün 95 oktan benzinin litresi 24 EGP'ye, 92 oktanınki ise 22,25 EGP'ye yükseldi ^[16]. Benzin 80, 20,75 EGP'ye; motorin ise 20,5 EGP'ye çıktı ^[16]. 12,5 kg'lık ev tipi bütan tüpü 275 EGP'ye yükseldi ^[16]. Fiyatlar 27 Ekim'de de bu seviyelerde değişmeden kaldı ^[19].

Mart ayındaki artış planlanandan erken geldi. Petrol bakanlığı Ekim 2025'te fiyatların en az bir yıl boyunca dondurulacağını açıklamıştı ^[17]. Mart'ta ise FAPC, enerji piyasalarındaki "olağanüstü koşulları" gerekçe göstererek fiyatları, olağan %10'luk çeyreklik sınırının üzerinde, %14 ila %30 oranında artırdı ^[18]. Egyptian Streets, o dönemde poundun dolar başına 52 EGP'nin ötesine gerilediğini bildirdi ^[16]. 29 Ekim itibarıyla bankalarda dolar 56,11 EGP'den satılıyordu ^[20].

Nelere dikkat edilmeli?

• Güney Afrika, 4 Kasım. DMPR'nin resmî ayarlaması, öngörülen indirimlerin gerçekleşip gerçekleşmediğini gösterecek: benzinde 33 ila 49 sent, motorinde 1,68 R'ye kadar ^[11,12].
• Nijerya, bu haftaki pompa fiyatları. NNPC, MRS ve bağımsız istasyonların Dangote indirimini fiyatlara yansıtıp yansıtmayacağı. 66 N'luk uygulama indirimi sona erdi ^[1,3].
• Kenya, 14 Kasım. EPRA'nın bir sonraki incelemesi, takip eden ayın fiyatlarını belirleyecek ^[15]. KDV oranı da bir başka değişken ^[14].
• Güney Afrika, 1 Aralık. Vergi indirimi motorinde yarıya, benzinde 1,00 R'ye iniyor ve 5 Ocak 2027'de sona eriyor ^[13].
• Mısır, Aralık sonu. Mevcut dondurma yıl sonuna kadar sürüyor; ardından komitenin bir sonraki çeyreklik incelemesi devreye giriyor ^[19].
• Ham petrol ve döviz kurları. Tüm pazarlarda Brent ve yerel para birimi ana girdiler olmayı sürdürüyor ^[10,15,18].

Alupetra ham petrol, benzin ve motorin piyasalarını her gün izliyor; günlük yayınlarımız, Afrika genelindeki pompa fiyatlarını besleyen gösterge fiyat hareketlerini takip ediyor.