2026'da LNG, Gaz Fiyatları ve Üre — Körfez Şoku Gübreye Nasıl Ulaştı

Gelmesi beklenen LNG dalgası

IEA, Ocak ayında küresel LNG üretiminin 2026'da %7'den fazla, yani 40 milyar m³'ün üzerinde artacağını ve bunun 2019'dan bu yana en hızlı büyüme olacağını öngördü. Artışın %85'inden fazlasının ABD, Kanada ve Meksika'dan gelmesini bekliyordu ^[1]. Bu büyümeyi sürükleyen projeler arasında Kuzey Amerika'da Plaquemines, Corpus Christi Stage 3, Golden Pass ve LNG Canada ile o dönemde 2026'nın ikinci yarısında devreye girmesi planlanan Katar'ın North Field East projesi yer alıyordu ^[2].

Kuzey Amerika kapasitesinin büyük bölümü devreye girdi. Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü'ne (OIES) göre Corpus Christi genişlemesi Ağustos 2026'da tamamlandı, Golden Pass ikinci çeyrekte üretime başladı, Plaquemines ve LNG Canada ise kapasite artırımını sürdürüyor ^[7]. Kuzey Amerika ihracatı üçüncü çeyrekte bir önceki yılın aynı dönemine göre %22 artışla 47,3 milyar m³ seviyesine ulaştı ^[7]. LNG Canada'nın ikinci fazı için 28 Eylül'de nihai yatırım kararı alındı ^[7].

Katar'daki kesinti ve 2026'nın aritmetiği

Körfez, bu kazanımların büyük bölümünü sildi. 2025'te 112 milyar m³'ün biraz üzerinde LNG, yani küresel LNG ticaretinin yaklaşık %19'u Hürmüz'den geçti ^[4]; buna Katar'ın LNG ihracatının yaklaşık %93'ü de dâhildi ^[5]. QatarEnergy, Ras Laffan ve Mesaieed sanayi şehirlerine yönelik saldırıların ardından 2 Mart'ta LNG üretimini, ertesi gün ise üre dâhil downstream üretimini durdurdu ^[3]. IEA, Katar ve BAE'nin LNG arzının 1 Mart'tan itibaren günde 300 milyon metreküpün üzerinde azaldığını belirtmektedir ^[5].

IEA'nın Temmuz ayı Gaz Piyasası Raporu, 2026'da Katar ve BAE'nin toplam arzında yaklaşık %45, yani 54 milyar m³ düşüş öngördü. Kuzey Amerika, Afrika ve Avustralya'daki yeni projelerin 50 milyar m³'e yakın katkı sağlaması bekleniyordu. Bunun sonucunda küresel LNG arzı "genel olarak yatay" seyredecekti; IEA, Körfez ihracatının toparlanmasındaki herhangi bir gecikmenin piyasayı ilk yıllık düşüşüne sürükleme riski taşıdığı uyarısında bulundu ^[6]. Bu, 2012'den bu yana ilk düşüş olacaktı ^[16].

Üçüncü çeyrek verileri bu yöne işaret etmektedir. OIES, çeyrekte küresel LNG arzını bir yıl önceki 135 milyar m³'e karşılık 127,7 milyar m³ olarak hesaplamaktadır. Katar arzındaki yıllık 20,8 milyar m³'lük düşüş, diğer kaynaklardaki 13,5 milyar m³'lük artışla ancak kısmen telafi edilebildi ^[7]. Katar, Eylül sonunda mücbir sebep (force majeure) durumunu uzattı; iptallerin Kasım ayına kadar sürdüğü bildirildi ^[8]. OIES artık ilk North Field East üretim hattının 2027'nin ilk yarısında devreye girmesini beklemekte ve Ras Laffan'daki onarımların üç yıl sürebileceğini aktarmaktadır ^[7].

Fiyatlar: Avrupa ve Asya kıt kargolar için rekabet ediyor

Gösterge fiyatlar aşamalı olarak yükseldi. İkinci çeyrekte TTF, yıllık bazda %32 artışla ortalama 16 $/MBtu seviyesine yakın seyretti; hem TTF hem de Asya'nın JKM göstergesi 2022'den bu yana en yüksek ikinci çeyrek ortalamalarını kaydetti ^[6]. OIES, TTF'nin Eylül ortasında yaklaşık 28 $/MBtu (83,53 €/MWh) seviyesine ulaştığını, Asya fiyatlarının ise üçüncü çeyreğin başındaki yaklaşık 15 $/MBtu seviyesinden çeyrek sonunda yaklaşık 25 $/MBtu seviyesine yükseldiğini bildirmektedir ^[7].

Avrupa kışa, depolarında normalden daha az gazla giriyor. 26 Ekim'de ön ay TTF kontratı 95,73 €/MWh seviyesine kadar yükselerek 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördü; AB depoları 25 Ekim'de, yaklaşık %86'lık beş yıllık ortalamaya karşılık %74,62 doluluktaydı ^[9]. OIES, 1 Kasım için belirlenen %75'lik hedefin tutturulamayabileceğini belirtmekte ve kış sonunda stokların düşük olmasını beklemektedir ^[7].

Üre: gaz şokundan gübre şokuna

Gübre bağlantısı doğrudandır. Küresel üre ticaretinin %30'undan fazlası ve amonyak ticaretinin yaklaşık %20'si Hürmüz üzerinden gerçekleşmektedir ^[5]. Argus, Orta Doğu'nun yaklaşık 20 milyon t/yıl, yani küresel ihracatın üçte birine yakın üre tedarik ettiğini tahmin etmektedir. Boğazın kapanması, Körfez'de 800.000 tondan fazla ürenin mahsur kalmasına yol açtı; İran'daki tesis kesintileri de arzı daha da azalttı ^[10]. Dünyanın tek sahadaki en büyük üre ihracatçısı olarak tanımlanan Katar'ın QAFCO şirketi 4 Mart'tan bu yana devre dışıdır ^[11].

Fiyatlar hızla tepki verdi. Dünya Bankası, Nisan ayında ürenin Şubat ayından bu yana %80 artışla 850 $/t üzerine çıktığını bildirdi ^[12]; Argus ise Nisan ortası itibarıyla fiyatları 780 $/t fob seviyesine yakın olarak verdi ^[10]. Ardından talep kaybı ve Çin ihracatına yönelik beklentiler fiyatları yaklaşık 330 $/t fob seviyesine indirdi ^[10]. Dünya Bankası'nın Doğu Avrupa üre serisi ikinci çeyrekte ortalama 693,5 $/t oldu ve Ağustos ayında 390 $/t seviyesine geriledi; 2025 ortalaması ise 422,7 $/t idi ^[13].

Gaz maliyetleri ise artık ters yönde baskı yapmaktadır. IEA, yüksek gaz fiyatlarının Asya ve Avrupa'da amonyak ve üre üretimini azalttığını ve düşük LNG arzının Bangladeş, Hindistan ve Pakistan'da üretimi kıstığını bildirmektedir ^[6]. Eylül sonu itibarıyla Orta Doğu granül üresi 470–480 $/t fob seviyesinden fiyatlanıyor, Brezilya CFR fiyatları 500 $/t seviyesine yaklaşıyordu; bildirildiğine göre 600.000 tona kadar üre de Hürmüz'den geçmek için gemilerde bekliyordu ^[15].

Çin'in ihracat politikası: belirleyici etken

Çin, yerli çiftçileri korumak amacıyla Mart ayında pek çok gübre kategorisinin ihracatını yasakladı ^[14]. Mayıs sonunda ise üreticilere üre ihracat kotaları tahsis etti. Profercy, Haziran–Ağustos dönemi için tahsisatı 1,5–1,6 milyon t olarak açıkladı; asgari fiyatlar prill üre için 660 $/t fob, granül üre için 670 $/t fob olarak belirlendi ^[17]. Reuters da benzer bir hacim bildirdi ancak bunu doğrulayamadı ^[14]. Karşılaştırma için, Çin 2025'te 4,9 milyon t üre ihraç etmişti ^[14].

Argus, Çin'i görünüm açısından "kilit belirleyici faktör" olarak nitelendirdi ^[10]. Eylül ayında bildirildiğine göre 1 milyon tonluk üçüncü bir dilim teyit edildi, Çin menşeli prill üre yaklaşık 370 $/t fob seviyesinden teklif edildi ve Hindistan'ın RCF şirketinin açtığı ihaleye, çoğunluğu Çin'den olmak üzere yaklaşık 1,6 milyon t teklif (nomination) geldi ^[15].

AB politikası: gümrük vergileri, CBAM ve Rus arzı

AB aynı anda iki politika izlemektedir: Rus gübresine bağımlılığını azaltırken çiftçiler için maliyetleri sınırlamaya çalışmak.

• Rusya ve Belarus kaynaklı gübreler: 1 Temmuz 2026'dan itibaren Rusya ve Belarus'tan gelen azotlu gübreler, %6,5 oranındaki ad valorem vergiye ek olarak, 40 €/t seviyesinden yükseltilen 60 €/t tutarında spesifik vergiye tabidir ^[18]. Takvime göre bu tutar Temmuz 2027'den itibaren 80 €/t, Temmuz 2028'den itibaren ise 315 €/t seviyesine yükselecektir ^[19].
• Diğer menşeler için gümrük vergisinin askıya alınması: AB Konseyi 22 Mayıs'ta, üre ve amonyak dâhil başlıca azotlu gübrelere uygulanan %5,5–6,5 oranındaki gümrük vergilerini bir yıl süreyle askıya aldı. Askıya alma kararı Rusya ve Belarus'u kapsamamaktadır; AB 2024'te 5,9 milyon t üre ithal etmişti ^[20].
• CBAM: Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) 1 Ocak 2026'da tam olarak yürürlüğe girdi ve azotlu gübreleri kapsamaktadır ^[21]. AB Komiseri Christophe Hansen Mart ayında, Komisyon'un "gübreleri CBAM'den muaf tutma planı bulunmadığını" söyledi ^[22].

Görünüm

Gaz ve üre görünümü esas olarak Körfez ihracatının ne zaman toparlanacağına bağlıdır. OIES, Körfez'de LNG üretiminin en erken ABD ara seçimlerinden önce yeniden başlaması ihtimalini zayıf görmektedir. Kuruluş, AB'nin Rus LNG ithalatına yönelik yasağının başlangıç tarihini 1 Ocak 2027 olarak vermektedir ^[7]. Üre açısından temel değişkenler; Çin ihracat kotalarının hızı, Hindistan'ın ihale döngüsü ve kış boyunca Avrupa gaz fiyatlarıdır. Katar LNG'si ve Körfez gübre ihracatı geri dönene kadar 2026 LNG dalgası, küresel arza katkı sağlamaktan çok kaybedilen Körfez arzını dengelemeye yarayacaktır.

Alupetra, LNG ve üre piyasalarını İstanbul, Londra ve Dubai'deki ofislerinden takip etmektedir.