İran Savaşı Cumhuriyetçilere 2026 Ara Seçimlerini Kaybettirdi mi? Sandık Çıkış Anketleri Ne Gösteriyor

İran savaşı Cumhuriyetçilere Kongre'yi kaybettirdi mi?

Eldeki kanıtlar, savaşın iki ayrı kanal aracılığıyla Cumhuriyetçi yenilginin başlıca nedenlerinden biri olduğuna işaret ediyor. Savaş, bir yandan seçmenlerin oy tercihlerini doğrudan etkiledi; öte yandan Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından benzin ve motorin fiyatlarında yaşanan sıçrama yoluyla dolaylı olarak da etkiledi.

Bu değerlendirme yalnızca seçimi kazanan tarafın görüşü değil. Başkan Trump Fox News'e "bunun bir kısmı İran'dı" dedi ve insanların İran politikasının önemini anladığını da ekledi ^[5]. Siyasi yelpazenin her iki tarafından analistler de benzer sonuçlara ulaştı. Quincy Institute'un yayını Responsible Statecraft, seçim sonuçlarına ilişkin haberine "Mesele savaş, aptal" başlığını attı ^[3]. Sağa yakın Daily Caller'ın genel yayın yönetmeni Amber Duke, savaşı ve ekonomik sonuçlarını "seçimin en büyük hikâyesi" olarak nitelendirdi ^[3]. Bir risk danışmanlık şirketi olan CES Intelligence ise oylamadan önce savaşı, yönetimin seçimdeki dezavantajının "tespit edilebilen en büyük tek nedeni" olarak tanımlamıştı ^[14].

Savaş tek etken değildi. Associated Press seçmen anketinde seçmenlerin yaklaşık üçte biri savaşı belirleyici bir etken olarak gösterdi; bu oran, hayat pahalılığını ya da hükümetteki yolsuzluğu öne çıkaranların oranından daha düşüktü ^[4]. Ancak savaş, hayat pahalılığının artmasının başlıca nedenlerinden biriydi; bu yüzden iki konu birbirine sıkı sıkıya bağlı.

Sandık çıkış anketleri ne gösteriyor?

Büyük televizyon kanallarının yaptırdığı sandık çıkış anketleri, savaşın etkisinin ne kadar büyük olduğunu gösteriyor. CNN anketinde seçmenlerin %34'ü savaşın belirleyici, %40'ı ise önemli bir etken olduğunu söyledi ^[1]. NBC'nin sandık çıkış anketi, savaşın belirleyici ya da önemli bir etken olduğu seçmenlerin %63'ünü Demokratların kazandığını ortaya koydu. Savaşın küçük bir etken olduğu ya da hiç etken olmadığı %26'lık kesimde ise Cumhuriyetçiler %70 oranında oy aldı ^[2].

Savaşa girme kararının kendisi konusundaki ayrışma ise daha da belirgindi. NBC anketinde seçmenlerin %63'ü İran'a yönelik askeri harekâtın yanlış bir karar olduğunu söyledi ve bunların %82'si Demokratlara oy verdi. Doğru bir karar olduğunu söyleyen %37'nin ise %91'i Cumhuriyetçilere oy verdi ^[2]. AP anketi de benzer bir sonuca ulaştı; seçmenlerin yaklaşık onda altısı güç kullanımını yanlış buldu ^[4]. CBS, Cumhuriyetçilerin yaklaşık dörtte birinin ve akaryakıt masraflarını karşılama konusunda en çok endişe duyan seçmenlerin de aynı görüşte olduğunu tespit etti ^[4].

Seçmenler daha genel bir düzeyde de hükümetten memnun değildi. Sandık çıkış anketlerine göre seçmenlerin yarısı seçimi başkana ihtar vermek için bir fırsat olarak gördü ve %70'i Kongre'nin başkan üzerinde daha fazla denetim sağlamasını istedi ^[5]. Seçimden önce yapılan anketler de aynı eğilimi gösteriyordu. AP-NORC, Ekim'de kayıtlı seçmenlerin %62'sinin savaşı en önemli sorunlarından biri olarak gösterdiğini tespit etti. Fox News ise her on seçmenden altısının askeri harekâta karşı olduğunu buldu ^[8].

Savaş ve benzin fiyatları: iki ayrı konu mu, tek konu mu?

Hanelerin çoğu için savaş, aile bütçelerini en doğrudan biçimde akaryakıt fiyatları üzerinden etkiledi. Normalde dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı Mart'ta kapandı ve benzin fiyatları Nisan başında galon başına 4,08 dolara ulaştı ^[16]. Mother Jones ise Ekim ayının sonunda ulusal ortalama fiyatı yaklaşık 4,30 dolar olarak verdi ^[10].

CNN'in sandık çıkış anketinde seçmenlerin %87'si benzin fiyatlarından endişe duyuyordu: %59'u çok, %28'i biraz endişeliydi ^[1]. Daily Caller'ın aktardığına göre NBC anketi, seçmenlerin %88'inin gıda fiyatlarından, %86'sının ise elektrik, su ve doğal gaz faturalarından endişe duyduğunu ortaya koydu ^[7]. Data for Progress'ten Ryan O'Donnell, Responsible Statecraft'a dış politikanın seçmenleri bir depoyu doldurmanın ek maliyeti ya da motorin maliyetlerinin yol açtığı daha yüksek market faturaları aracılığıyla "her gün" etkilediğini söyledi ^[3].

Cumhuriyetçi liderler etkinin kısa süreli olmasını bekliyordu. Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson yılın başlarında petrol fiyatlarındaki artışı "çok geçici ve hızlı" olacak "anlık bir sapma" olarak nitelendirmişti ^[2]. Oysa bunun yerine savaş uzun sürdü ve barış anlaşmaları birden fazla kez çöktü ^[2].

Cumhuriyetçi kayıplar nereden geldi?

Demokratların Cumhuriyetçi eğilimli eyaletlerdeki kazanımlarının boyutu, kamuoyunun görüşünde geniş çaplı bir değişim yaşandığına işaret ediyor. Associated Press, Senato çoğunluğunun ülkenin en muhafazakâr eyaletlerinden bazıları sayesinde elde edildiğini belirtti ^[6]. Demokratlar Senato sandalyesini Kansas'ta 1930'lardan bu yana ilk kez, Teksas'ta onlarca yıl sonra ilk kez ve Trump'ın 2024'te yaklaşık 18 puan farkla kazandığı Güney Carolina'da kazandı ^[5]. Ohio ve Teksas da Trump'a çift haneli farklarla oy vermişti ^[5]. Florida'da ise Senatör Ashley Moody, Trump'ın 13 puan farkla kazandığı eyalette yalnızca yaklaşık 3 puan farkla kazandı ^[5].

Bazı Cumhuriyetçi adaylar bu sorunu seçimden önce zaten kabul etmişti. Axios'un Ekim'de haberleştirdiği sızdırılmış ses kaydında, Teksas'ın Cumhuriyetçi Senato adayı Ken Paxton, kampanyasının başlıca zorluklarının büyük ölçüde İran savaşından ve savaşın benzin fiyatları üzerindeki etkisinden kaynaklandığını söyledi ^[8]. Michigan, Maine ve Iowa'daki Cumhuriyetçi adaylar savaşın bir an önce sona erdirilmesi çağrısında bulundu ^[8]. Washington Post Eylül'de, Trump'ın savaşın partisinin konumuna zarar verdiğini özel görüşmelerde kabul ettiğini bildirmişti ^[17].

Trump oylamadan önce Cumhuriyetçi kayıpların "mümkün" olduğunu da söyledi ^[9]. Mayıs'ta ise Daily Caller'a, Amerikalıların mali durumunun İran'a ilişkin kararlarında "zerre kadar bile" bir etken olmadığını söylemişti ^[7].

2006 emsali

Oylamadan önce birçok analist 2026 seçimini 2006 seçimiyle karşılaştırdı ^[8]. O yıl seçmenlerin hem Irak savaşından hem de ekonomiden duyduğu memnuniyetsizlik, Demokratların lehine bir dalgaya katkıda bulundu. Demokratlar Senato'da altı, Temsilciler Meclisi'nde 31 sandalye kazanarak her iki kanadın da kontrolünü ele geçirdi ^[11].

Bu iki seçimin birbiriyle iki ortak noktası var:

• Kısa sürmesi beklenen bir savaş. Başkan Bush 2003'te, işgalden iki ay sonra Irak'taki büyük çaplı çatışmaların sona erdiğini ilan etmişti ^[11]. İran savaşı ise "yakında tamamlanacak" sınırlı bir misyon olarak tanımlanmıştı ^[2].
• Seçmenlerin görebildiği maliyetler. 2006'da asıl maliyet Amerikalıların can kayıplarıydı. 2026'da ise bu maliyet akaryakıt fiyatı oldu. Pentagon tahminlerine göre savaşın maliyeti 47,1 milyar doları aştı ^[4], ancak daha büyük siyasi maliyet yükselen benzin fiyatlarından kaynaklandı.

Bu tarihsel arka plan, yedi ABD başkanının İran ile savaştan neden kaçındığına ilişkin analizimizin konusunu oluşturuyor. Körfez'deki bir savaşın iç siyasetteki maliyeti, 1980'den bu yana ABD'nin kararlarını etkiliyor.

Sonuç savaş için ne anlama geliyor?

Demokratlar Ocak ayından itibaren Kongre'nin her iki kanadını da kontrol edecek. Al-Monitor'un haberine göre Temsilciler Meclisi'ndeki Demokratlar, yönetimin savaşı Kongre onayı olmadan sürdürebileceği iddiasına itiraz etmeyi planlıyor ^[12]. Tahran'da Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf sonucu, Amerikalıların "savaşa hayır" demesi olarak nitelendirdi ^[15]. Ancak başkanın veto yetkisi sürüyor ve başkan bu yetkiyi kullanacağını söylüyor ^[13].

Enerji piyasaları açısından bakıldığında seçim, Washington'un savaşa müzakereyle son verme arayışına girme olasılığını artırdı, ancak Hürmüz'ü yeniden açmadı. Bunun ham petrol, benzin ve navlun için ne anlama geldiğini ara seçimler ve petrol fiyatları rehberimizde açıklıyoruz.

Alupetra, ABD siyasetinde taraf tutmaz. Siyasi sonuç enerji piyasalarını ve birlikte çalıştığımız alıcıları etkilediği için bu analiz, seçmenlerin, anketçilerin ve partilerin kendilerinin söylediklerini aktarmaktadır.